Z momentem ogłoszenia upadłości mienie upadłego dłużnika staje się masą upadłości. Jednakże nie oznacza to, że osoby, które mogą rościć sobie prawa do jego poszczególnych składników, są pozbawione ochrony. Osoby takie mogą skorzystać m.in. z wniosku o wyłączenie z masy upadłości.

Osoba uprawniona do żądania określonego składnika masy upadłości realizuje swoje uprawnienia w toku postępowania upadłościowego przez złożenie wniosku o wyłączenie z masy.

We wniosku takim należy zgłosić wszelkie twierdzenia, zarzuty i dowody na ich poparcie – pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku dalszego postępowania, chyba że powołanie ich we wniosku było niemożliwe. Termin rozpoznania wniosku przez sędziego-komisarza wynosi miesiąc od dnia złożenia prawidłowego pod względem formalnym wniosku oraz po wysłuchaniu syndyka. Rozpoznając wniosek o wyłączenie z masy upadłości , sędzia-komiasarz sporządza z urzędu uzasadnienie, a upadłemu i wierzycielom przysługuje zażalenie na postanowienie o wyłączenie z masy upadłości. Postanowienie o odmowie wyłączenia z masy upadłości nie podlega zaskarżeniu, natomiast przepisy przewidują, że w takim przypadku uprawniony do żądania wyłączenia z masy upadłości może wytoczyć powództwo o wyłączenie z masy upadłości.

W procesie o wyłączenie z masy upadłości sąd może zabezpieczyć powództwo przez ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania mienia objętego żądaniem wyłączenia z masy upadłości. Żądanie takie może zostać zawarte w pozwie o wyłączenie z masy.